Dawna baza pytań · dział I
Źródła prawa i wykładnia prawa — pytania z dawnej bazy
Dział I wykazu: Źródła prawa i wykładnia prawa. 40 pytań testowych i 46 pytań otwartych.
Dział obejmował hierarchię źródeł prawa w Konstytucji, ogłaszanie aktów normatywnych, vacatio legis, upoważnienia do wydawania rozporządzeń i reguły wykładni — językowej, systemowej, celowościowej i historycznej, z wnioskowaniami a maiori ad minus, a minori ad maius i a contrario.
W nowej formule to nadal dziedzina z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy — w teście i na części ustnej. Z wykazu aktów prawnych dotyczą jej Konstytucja RP, ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych, ustawa o umowach międzynarodowych i rozporządzenie w sprawie zasad techniki prawodawczej. Kandydaci z ograniczonym zakresem (prawnicy, biegli rewidenci, funkcjonariusze SCS) jej nie zdają.
Baza sprzed zmiany przepisów — archiwum
To dawna jawna baza pytań: wykaz pytań i zadań, który Komisja ustaliła (uchwała PKE nr 4/VIII/2023 z 28 kwietnia 2023 r.) i stosowała do egzaminów od 1 lipca 2023 r. do 30 czerwca 2026 r. Od 1 lipca 2026 r. egzamin odbywa się w nowej formule, a Komisja nie publikuje pytań — na egzaminie będą inne pytania. Część przepisów zmieniła się od czasu ułożenia wykazu. Pytań usuniętych z bazy 1 lipca 2023 r. tu nie ma. Wykaz nie zawierał odpowiedzi.
Pytania testowe
40 poz.
1.Zgodnie z Konstytucją RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły, są:
- a)wyłącznie akty prawa miejscowego,
- b)rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego,
- c)akty prawa miejscowego oraz zarządzenia.
2.Zgodnie z Konstytucją RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze:
- a)ustawy oraz rozporządzenia wydanego na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie,
- b)ustawy oraz aktu prawa miejscowego,
- c)ustawy oraz rozporządzenia unijnego.
3.Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych:
- a)w zakresie określonym w ustawie,
- b)na podstawie upoważnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
- c)bez ograniczeń.
4.Rozporządzenia Ministra Finansów są publikowane w:
- a)Monitorze Skarbowym,
- b)Monitorze Polskim,
- c)Dzienniku Ustaw.
5.Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego:
- a)jest źródłem prawa,
- b)nie jest źródłem prawa,
- c)niekiedy jest źródłem prawa.
6.Reguły kolizyjne służą do usuwania:
- a)luk w prawie,
- b)niejasności w prawie,
- c)sprzeczności przepisów prawa.
7.Która z podanych formuł umieszczona w akcie normatywnym byłaby klauzulą derogacyjną:
- a)traci moc rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2015 r.,
- b)rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 maja 2015 r.,
- c)minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb zwrotu akcyzy w eksporcie.
8.W myśl Konstytucji RP:
- a)każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie,
- b)nakładanie podatków i innych danin publicznych może nastąpić w drodze ustawy lub rozporządzenia.
- c)Rada Ministrów może uznać uchwalony przez siebie projekt ustawy podatkowej za pilny.
9.Z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wystąpić może:
- a)wyłącznie Naczelny Sąd Administracyjny,
- b)Naczelny Sąd Administracyjny lub wojewódzki sąd administracyjny,
- c)Naczelny Sąd Administracyjny, Wojewódzki Sąd Administracyjny lub strona postępowania.
10.Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach:
- a)ważności wyborów do Sejmu i Senatu,
- b)ważności wyboru Prezydenta,
- c)zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją RP.
11.Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa:
- a)ustawa,
- b)zarządzenie Prezesa Rady Ministrów,
- c)decyzja Prezesa Rady Ministrów.
12.Zgodnie z przyjętą w Polsce praktyką legislacyjną wspartą orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, vacatio legis w przypadku ustaw podatkowych dotyczących podatków dochodowych powinno wynosić przynajmniej:
- a)14 dni,
- b)30 dni,
- c)90 dni.
13.Akty prawa miejscowego obowiązują:
- a)na obszarze działania organów, które je ustanowiły,
- b)wszystkich obywateli, bez względu na obszar działania organów je stanowiących,
- c)na obszarze działania wszystkich organów, niezależnie od tego który je ustanowił.
14.Upoważnienie do wydania rozporządzenia zawarte w ustawie powinno określać właściwy organ do jego wydania:
- a)w każdym przypadku,
- b)tylko w wyjątkowych sytuacjach,
- c)tylko wtedy gdy nakłada na obywateli obowiązki.
15.Organ upoważniony do wydania rozporządzenia swoje kompetencje w zakresie jego wydania:
- a)może przekazać innemu organowi,
- b)nie może przekazać innemu organowi,
- c)może przekazać innemu organowi, w szczególnie uzasadnionym przypadku.
16.Zarządzenia wydawane na podstawie ustaw:
- a)nie mogą stanowić podstawy decyzji adresowanej do obywateli,
- b)mogą stanowić podstawę decyzji adresowanej do obywateli,
- c)mogą stanowić podstawę decyzji adresowanej do obywateli, jeśli organ je wydający tak postanowi.
17.Uchwały Rady Ministrów mają charakter:
- a)wewnętrzny,
- b)powszechnie obowiązujący,
- c)powszechnie obowiązujący, jeśli organ je wydający tak postanowi.
18.Upoważnienie do wydania rozporządzenia musi:
- a)określać wytyczne dotyczące treści aktu,
- b)zawierać informacje dotyczące terminu jego wydania,
- c)przewidywać okres jego obowiązywania
19.Warunkiem wejścia w życie rozporządzenia jest:
- a)podanie w dowolny sposób jego treści do wiadomości publicznej,
- b)ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej,
- c)ustanowienie vacatio legis.
20.Wszystkie akty prawne powszechnie obowiązujące:
- a)zawierają postanowienia określające to, do kiedy dany akt będzie stosowany,
- b)zawierają klauzulę dotycząca wejścia w życie,
- c)mogą być stosowane przed ich ogłoszeniem.
21.Dniem wejścia w życie rozporządzenia ministra:
- a)może być dzień ogłoszenia tego aktu w Monitorze Polskim Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie,
- b)może być dzień ogłoszenia tego aktu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie,
- c)może być tylko 14 dzień od dnia ogłoszenia tego aktu, bowiem krótszy termin naruszałby zasady demokratycznego państwa prawnego.
22.Wnioskowanie a maiori ad minus oznacza, że:
- a)jeżeli komuś wolno więcej, to tym bardziej wolno mu mniej,
- b)jeżeli komuś zakazane jest mniej, to tym bardziej samym zakazane jest więcej,
- c)nie można wprowadzać rozróżnień, tam gdzie ustawa ich nie wprowadza.
23.Wnioskowanie a minori ad maius oznacza, że
- a)jeżeli komuś wolno więcej, to tym bardziej wolno mniej,
- b)jeżeli komuś zakazane jest mniej, to tym bardziej zakazane jest więcej,
- c)nie można wprowadzać rozróżnień, tam gdzie ustawa ich nie wprowadza.
24.Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa:
- a)ustawa,
- b)rozporządzenie,
- c)zarządzenie ministra.
25.Akty prawa miejscowego ustanawia:
- a)Sejm,
- b)organ samorządu terytorialnego,
- c)Senat.
26.Zasady oraz tryb zawierania umów międzynarodowych określa:
- a)ustawa,
- b)rozporządzenie,
- c)zarządzenie Ministra Spraw Zagranicznych.
27.Do ustalania powszechnie obowiązującej wykładni ustaw umocowany jest:
- a)Sąd Najwyższy,
- b)Trybunał Konstytucyjny,
- c)żaden z powyższych organów.
28.Reguły wnioskowań a contrario oznaczają:
- a)wnioskowanie z podobieństwa,
- b)wnioskowanie z przeciwieństwa,
- c)wnioskowanie przez analogię.
29.Wykładnia celowościowa polega na odwołaniu się do:
- a)celu przepisu,
- b)umiejscowienia przepisu w akcie prawnym,
- c)zakresu zastosowania przepisu.
30.Normy prawne bezwzględnie obowiązujące określane są jako:
- a)ius cogens,
- b)ius dispositivum,
- c)semiimperatywne.
31.Na gruncie prawa podatkowego pierwszeństwo ma wykładnia:
- a)systemowa,
- b)językowa,
- c)celowościowa.
32.Zasada clara non sunt interpretanda oznacza, że:
- a)poddaje się interpretacji każdy przepis,
- b)nie interpretuje się przepisu, jeżeli nie budzi wątpliwości,
- c)każdą interpretację przepisu należy uzasadnić.
33.Zasada lege non distinguente oznacza, że:
- a)ustawa danego działania nie zakazuje, a więc jest dozwolone,
- b)w procesie wykładni przepisu nie można wprowadzać rozróżnień tam, gdzie ich ustawa nie wprowadza,
- c)nie można naruszać zasady proporcjonalności.
34.Do zadań Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy:
- a)podejmowanie uchwał mających moc zasad prawnych,
- b)sprawowanie nadzoru nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym rozpoznawanie środków odwoławczych od ich orzeczeń,
- c)podejmowanie uchwał wyjaśniających zagadnienia prawne.
35.Uchwała Rady Gminy zmieniająca stawki podatku od nieruchomości została wydana w czerwcu 2015 r. i została opublikowana 14 lipca 2015 r. Nowe stawki podatku będą mogły być zastosowane:
- a)od 15 lipca 2015 r.,
- b)od 1 sierpnia 2015 r.,
- c)od 1 stycznia 2016 r.
36.W razie sprzeczności prawa krajowego (ustawy, rozporządzenia) z jasnym i bezwarunkowym przepisem dyrektywy unijnej:
- a)na dyrektywę może się powołać wyłącznie podatnik (jednostka) wywodząc z niej prawa,
- b)na dyrektywę może się powołać zarówno podatnik (jednostka) wywodząc z niej prawa, jak i organ podatkowy nakładając na podatnika obowiązki,
- c)dyrektywa nie może naruszać prymatu ustawy i nie ma wówczas zastosowania.
37.Rozporządzenie unijne:
- a)obowiązuje w Polsce bezpośrednio i ma charakter powszechnie obowiązującego źródła prawa,
- b)wymaga uprzedniej implementacji w prawie krajowym,
- c)nie wiąże jednostek, a jedynie organy administracji rządowej.
38.Dniem wejścia w życie ustawy podatkowej jest:
- a)dzień podpisania ustawy przez Prezydenta RP,
- b)dzień opublikowania ustawy w Dzienniku Ustaw,
- c)dzień wskazany w ustawie.
39.Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie:
- a)ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy i rozporządzenia,
- b)ma pierwszeństwo stosowania przed przepisami ustawy i rozporządzenia, ale mogą się na nią powołać tylko podatnicy, a nie organy podatkowe,
- c)nie ma pierwszeństwa, ani przed ustawą, ani przed rozporządzeniem.
40.Minister Finansów może wydawać rozporządzenia:
- a)tylko na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego, nie przekraczając jego zakresu,
- b)jeśli upoważni go do tego Prezes Rady Ministrów,
- c)także bez podstawy ustawowej, jeśli zagrożona jest realizacja ustawy budżetowej
Pytania otwarte (część ustna)
46 poz.
- 1.Bezpośrednie stosowanie norm konstytucyjnych.
- 2.Rodzaje i hierarchia metod wykładni prawa podatkowego.
- 3.Utrata mocy obowiązującej przepisu prawa.
- 4.Unormowania Konstytucji RP odnoszące się do tworzenia prawa podatkowego.
- 5.Relacje pomiędzy umowami w sprawie unikania podwójnego opodatkowania a krajowym prawem podatkowym.
- 6.Vacatio legis ustawy podatkowej.
- 7.Wyroki „interpretacyjne” Trybunału Konstytucyjnego – istota, skutki prawne, znaczenie w praktyce podatkowej.
- 8.Skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisu ustawy podatkowej z Konstytucją RP lub ratyfikowaną umową międzynarodową.
- 9.Skarga konstytucyjna – wymogi formalne, podmioty uprawnione do reprezentowania podatnika przed Trybunałem Konstytucyjnym, praktyczne możliwości wykorzystania w toku wykonywania czynności doradcy podatkowego.
- 10.Pytanie prawne sądu administracyjnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą – tryb składania, rola doradcy podatkowego, skutki procesowe.
- 11.Rola ustaw i rozporządzeń w systemie źródeł prawa podatkowego.
- 12.Możliwości skorzystania z przepisów Konstytucji RP w codziennej praktyce doradcy podatkowego, przy prowadzeniu spraw podatkowych.
- 13.Ustawa jako źródło obowiązku podatkowego.
- 14.Rozporządzenia wykonawcze w prawie podatkowym – cel wydania i zakres.
- 15.Rola umów międzynarodowych w prawie podatkowym – proszę wskazać przedmiot regulacji umów międzynarodowych w polskim prawie podatkowym.
- 16.Pojęcie prounijnej wykładni przepisów prawa. Jakich przepisów podatkowych w Polsce może ona dotyczyć.
- 17.Relacje pomiędzy prawem krajowym a prawem unijnym.
- 18.Rola orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przy wykładni i stosowaniu przepisów polskiego prawa podatkowego.
- 19.Definicja legalna – pojęcie i znaczenie na gruncie prawa podatkowego.
- 20.Reguły rozwiązywania kolizji przepisów prawa.
- 21.Znaczenie zasady „niedziałania prawa wstecz” na gruncie prawa podatkowego.
- 22.Związek prawa podatkowego z prawem cywilnym w procesie wykładni prawa.
- 23.Analogia „legis” i analogia „iuris” – zakres stosowania w prawie podatkowym.
- 24.Znaczenie wykładni językowej w procesie wykładni prawa podatkowego.
- 25.Prawo precedensowe w prawie podatkowym.
- 26.Dopuszczalność odrzucenia wyników wykładni językowej w procesie wykładni prawa podatkowego.
- 27.Specyfika wykładni umów międzynarodowych dotyczących spraw podatkowych.
- 28.Uzupełniające środki interpretacji w rozumieniu konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów w wykładni przepisów prawa podatkowego.
- 29.Znaczenie zagranicznych materiałów interpretacyjnych (poglądy doktryny, orzecznictwo, informacje o praktyce działania organów podatkowych) w procesie wykładni umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i innych przepisów międzynarodowego prawa podatkowego.
- 30.Proszę scharakteryzować praktyczne konsekwencje wielojęzyczności prawa unijnego przy dokonywaniu jego wykładni.
- 31.Proszę scharakteryzować pojęcie wykładni historycznej w prawie podatkowym.
- 32.Znaczenie i zakres zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
- 33.Znaczenie terminologii ustaw „niepodatkowych” w procesie wykładni przepisów prawa podatkowego.
- 34.Proszę wyjaśnić, co oznaczają pojęcia: wnioskowanie a maiori ad minus, a minori ad ma ius oraz a contrario.
- 35.Proszę przedstawić, jaką funkcję w systemie źródeł europejskiego prawa podatkowego pełni dyrektywa, biorąc pod uwagę m.in. przedmiot regulowania i zakres obowiązywania dyrektywy.
- 36.Proszę przedstawić, jaką funkcję w systemie źródeł europejskiego prawa podatkowego pełni rozporządzenie, biorąc pod uwagę m.in. przedmiot regulowania i zakres obowiązywania rozporządzenia.
- 37.Komentarz do Modelowej Konwencji OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku (znaczenie Komentarza, zakres jego obowiązywania, moc wiążąca).
- 38.Wytyczne OECD w zakresie cen transferowych – charakter prawny i znaczenie w praktyce stosowania prawa podatkowego.
- 39.Sprzeczność ustawy podatkowej z dyrektywą unijną – skutki prawne.
- 40.Skutki rozbieżności między wersjami językowymi umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
- 41.Zasady ogólne prawa unijnego jako źródło prawa podatkowego.
- 42.Znaczenie tzw. utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w procesie wykładni przepisów prawa podatkowego.
- 43.Uchwały rad gmin jako źródło prawa podatkowego – zakres regulacji.
- 44.Skutki błędu legislacyjnego, który uniemożliwia podatnikowi obliczenie wysokości należnego do zapłaty podatku.
- 45.Pytanie prejudycjalne do TSUE – tryb składania, rola doradcy podatkowego, skutki procesowe.
- 46.Karta Praw Podstawowych – znaczenie przy rozstrzyganiu spraw podatkowych.